Nhắc về Sài Gòn, cà phê không chỉ đơn thuần là một thức uống giải khát mà đã sớm ăn sâu, bám rễ như một nét văn hóa khó bỏ. Trải qua dòng chảy của thời gian, người Sài Gòn đã sáng tạo và phát triển nghệ thuật thưởng thức cà phê bằng nhiều loại hình phá cách khác nhau. Giữa muôn vàn các quán cà phê nhạc sống hiện đại, cà phê xe đạp dạo... mấy ai còn nán lại để nghĩ về những ly cà phê đặc trưng văn hóa Sài Gòn mang đậm dấu ấn thời gian?

Hãy cùng ngược dòng ký ức, dạo quanh một vòng thành phố để khám phá 3 phong cách thưởng thức cà phê đã trở thành "linh hồn" của vùng đất nhộn nhịp này.

1. Cà phê vợt (Cà phê bít tất) – Ký ức hoài niệm của người Sài Gòn xưa

Sau hàng chục năm tồn tại giữa chốn phố thị xô bồ và ngày càng hiện đại hóa, cà phê vợt (hay còn gọi là cà phê bít tất) vẫn giữ cho mình một nhịp thở chậm rãi, bình yên. Khách đến uống phần đông là những người khách quen lâu năm. Họ tìm đến không chỉ vì hương vị, mà còn để hoài niệm, để hàn huyên chuyện trò, hoặc đơn giản là tìm một góc tĩnh lặng cho riêng mình trước khi bắt đầu ngày mới.

Không gian của những quán cà phê vợt thường rất đơn sơ, phảng phất màu thời gian với:

• Bếp củi đỏ lửa cháy râm ran.
• Mấy siêu đất đun nước nóng bốc khói nghi ngút.
• Chiếc vợt thiếc nhuốm màu cà phê qua năm tháng.
• Những chiếc ly thủy tinh nhỏ và vài ba chiếc ghế đẩu lùn cho khách.

Vì chủ quán hiếm khi mở rộng diện tích hay trang hoàng sang trọng, khách đến đây thường ngồi ngay bên mép đường. Vào khoảng 5 - 6 giờ sáng, khi củi lửa đã sẵn sàng, mùi khói bếp quyện chặt vào hương thơm nồng nàn của cà phê, gợi lên những mẩu ký ức xa xăm về một Sài Gòn xưa cũ. Đó là thời kỳ người dân vẫn còn mê mẩn với cái thú vui nhâm nhi ly cà phê nóng, chấm kèm miếng giò cháo quẩy hay ổ bánh mì đặc ruột để mở đầu một ngày mới tràn đầy năng lượng.

2. Cà phê chung cư – Trạm dừng chân tĩnh lặng giữa chốn phồn hoa

Không phô trương, hào nhoáng như các thương hiệu đồ uống lớn (Big Brands), cũng không nhộn nhịp, thoáng đãng như không gian ngoài trời, cà phê chung cư chọn cách lắng mình lại ở những góc nhỏ bé đã nhuốm màu thời gian.

Người ta gọi là "cà phê chung cư" vì hầu hết các quán này đều có diện tích khiêm tốn, nằm nép mình sâu trong những khu nhà dân cư cũ kỹ. Tại đây, bạn sẽ không tìm thấy những tấm biển hiệu đèn LED cầu kỳ hay các chiến dịch quảng cáo rầm rộ.

Để bước chân vào được các quán cà phê trứ danh ở những khu chung cư cổ như Thái Văn Lung hay Lý Tự Trọng, bạn thường phải lần mò bước đi trên những bậc cầu thang sắt gỉ sét với ánh sáng yếu ớt, ma mị. Tuy nhiên, chính cái hành trình "tìm đường" bí ẩn đó lại là điểm nhấn làm nên sự nổi bật đầy khác biệt, mở ra một không gian nghệ thuật, ấm cúng và vô cùng cá tính bên trong từng quán.

3. Cà phê bệt – Dấu ấn văn hóa đường phố phóng khoáng

Nếu cà phê vợt là đại diện cho thế hệ trước, thì cà phê bệt lại là hơi thở của nhịp sống hiện đại. Như một thói quen khó bỏ của lớp trẻ Sài Gòn, hầu hết mọi hoạt động chung từ học tập, giao lưu nhóm, đàn hát giải trí... đều được diễn ra ở các khu vực công viên với những ly cà phê bệt.

Chỉ cần một tờ báo cũ, một tấm bìa carton trải xuống thềm gạch, kèm theo một ly cà phê đen đá mát lạnh, những người trẻ có thể ngồi tán gẫu với nhau hàng giờ đồng hồ.

Văn hóa cà phê bệt đã trở thành một nét đặc trưng đường phố Sài Gòn cực kỳ nổi tiếng. Nó mang đậm tính cách phóng khoáng, thân thiện và cởi mở của con người nơi đây, nổi tiếng đến mức khiến bất kỳ người phương xa hay khách du lịch quốc tế nào khi đặt chân đến Sài Gòn cũng muốn được trải nghiệm một lần.

Từ sự trầm mặc của cà phê vợt, nét lãng mạn ẩn giấu của cà phê chung cư cho đến sự tự do của cà phê bệt, tất cả đã cùng nhau vẽ nên một bức tranh hoàn hảo về những ly cà phê đặc trưng văn hóa Sài Gòn.

Và dù bạn là chủ của một chiếc xe đẩy bán cà phê bệt, hay một tiệm cà phê chung cư mộc mạc, việc sử dụng những chiếc ly giấy mang đi (take-away) thân thiện với môi trường cũng đang dần trở thành một phần của văn hóa cà phê Sài Gòn hiện đại. Đừng quên lựa chọn những sản phẩm bao bì chất lượng, in ấn đẹp mắt để truyền tải trọn vẹn "cái hồn" của quán đến tay từng vị khách!